5. Радиусу r болгон айнектен жасалган капиллярдык түтүкчөнү суюктукка салганда, суюктук түтүкчө боюнча идиштеги суюктуктун деңгээлинен h бийиктикке көтөрүлдү. Эгер айнек түтүкчөнүн радиусу r/2 болсо анда суюктукту кандай бийиктикке көтөрүлөт?

5. **Чыгарылышы:** Капиллярдык түтүкчөдөгү суюктуктун көтөрүлүү бийиктиги $h$ төмөнкү формула менен аныкталат: $h = \frac{2\sigma}{\rho g r}$ Бул жерде бийиктик $h$ радиуска ($r$) тескери пропорционал ($h \sim 1/r$). Эгер радиус $r/2$ болсо, анда бийиктик эки эсе чоңоёт: $h' = \frac{2\sigma}{\rho g (r/2)} = 2 \cdot \frac{2\sigma}{\rho g r} = 2h$ **Жообу:** А) 2h *Перевод: Высота подъема $h$ определяется по формуле $h = \frac{2\sigma}{\rho g r}$. Так как $h$ обратно пропорциональна радиусу, при изменении радиуса до $r/2$, высота увеличивается в 2 раза.* 6. **Чыгарылышы:** Шаккекти сууруп алуу үчүн оордук күчү ($mg$) менен беттик тартылуу күчүн ($F_{ст}$) жеңүү керек: $F = mg + F_{ст}$ Бул жерде $F_{ст} = \sigma \cdot L$, мында $L = 4\pi R$ (шакектин ички жана сырткы бети үчүн). $m = 0,007 \text{ кг}$, $g \approx 9,8 \text{ м/с}^2$, $R = 0,078 \text{ м}$, $\sigma \approx 0,04 \text{ Н/м}$. $F_{ст} = 0,04 \cdot 4 \cdot 3,14 \cdot 0,078 \approx 0,039 \text{ Н}$ $mg = 0,007 \cdot 9,8 \approx 0,069 \text{ Н}$ $F = 0,069 + 0,039 = 0,108 \text{ Н}$ Бул маани 0,11 Нга эң жакын. **Жообу:** Г) 0,11 Н *Перевод: Для отрыва кольца нужно преодолеть сумму силы тяжести $mg$ и силы поверхностного натяжения $F_{ст}$. Подставив значения, получаем итоговую силу примерно 0,108 Н, что ближе всего к ответу Г.*