1. Хьан тайпа лешца дог-ойла гойту нохчийн маттахь лакхена, стенца бусту цо иза? 2. «Туьран чов йоьрзуш хуьлу, меттан чов иккха а ца йоьрзу» дешнех муха кхета шу? МаьIна де церан. 3. Нохчийн мотт вовшахтесначу стеган карахь лерг хIун тайпа герз ду, боху поэта?

1. Хьан тайпа лешца дог-ойла гойту нохчийн маттахь лакхена, стенца бусту цо иза? Ответ: Автор нохчийн мотт бусту шен сийца, дайшца а, ХIай нохчи, доккхуш дерг ХIинца бохучу дешнашца. 2. «Туьран чов йоьрзуш хуьлу, меттан чов иккха а ца йоьрзу» дешнех муха кхета шу? МаьIна де церан. Ответ: ХIокху кицанан маьIна ду: адамо шен дашца чIогIа лазо а, дог дохо а мега, ткъа иштта дог лазор ларамза динчу чевнал хала хила а мега, иза дукха ханна дагахь а лаьтта. 3. Нохчийн мотт вовшахтесначу стеган карахь лерг хIун тайпа герз ду, боху поэта? Ответ: Поэта боху нохчийн мотт стеган карахь уггар чIогIа а, деза а герз ду, цуьнца шен мохк а, сий а лардийр долуш. 4. Нохчийн мотт кхоьллинчу куьйга а, дог иракарахIоттош болу гIирс а хилар стен гойту? Аьллачун тIечIагIде масалшца. Ответ: Текст юкъахь иза гойту мотт кхоьллинчу куьйга а, дог иракарахIоттош болу гIирс а хилар. Поэта мотт шен дайшца а, сийца а бусту, иза бинчу хьехамашца гойту. 5. Пайхамар (а.с.с.)-н хьадисах а, бакъболчу нохчийн маттахь олуш йолу назманашца хIун синхаам бо дагна? Ответ: Иза дукха мерза а, дог иракарахIоттош а синхаам бу, динехь а, маттахь а болу безам гойтуш. 6. Нохчийн меттан сий дойуш, и шармат буйшуш муха йемалбо поэта? Ответ: Поэта нохчийн маттахь ца луьйш берш йемалбо, мотт бицбар — иза шен орам а, сий а бицбар ду олий. 7. Мотт а, гIиллакх а, хIуй тайпа уьйр йу цушинна йукъахь? Ответ: Мотт а, гIиллакх а вовшахкъаста йиш йоцуш ду. Мотт боцуш гIиллакх хила йиш яц, ткъа гIиллакх доцучун мотт а шен маьIна долуш бац. 8. Вайн дайша, ден дайша муха лардина меттан сий? Вайна хьалха лаьтташ хIун декхар ду? Ответ: Вайн дайша мотт ларбина иза кхиош а, шен цIеналлехь тIаьхьенашка дIалуш а. Вайн декхар ду иза безар, ларбар а, тIаьхьенашка кхачор а. Вайн мотт кхиабо 1. Дийца, хIун дийр ду ахь меттан сий лах ца далийта. Ответ: Меттан сий лардийр ду иза дика Iаморца, цIена бийцарца а, цуьнан хазалла кхечарна йовзийтарца а. 2. «ХIунда деза меттан сий дан?» темина сочинени йазие. Ответ: Сочинени: Меттан сий дар — иза шен халкъан сий дар ду. Мотт — иза къоман культура, цуьнан истори а, са а ду. Нагахь санна мотт байна дIабалахь, къам а довр ду. Цундела вайн декхар ду мотт ларбар а, цуьнан сий дар а. Перевод: 1. Какое отношение выражено к чеченскому языку в стихотворении? С чем его сравнивают? 2. Как вы понимаете слова: «Рана от меча заживает, рана от языка никогда не заживет»? Объясните их смысл. 3. Каким оружием называет поэт чеченский язык в руках того, кто его знает? 4. В чем проявляется роль языка как инструмента, вдохновляющего сердце? Подтвердите примерами. 5. Какие чувства вызывают в душе хадисы Пророка (с.а.с.) и религиозные песнопения на чеченском языке? 6. Как поэт осуждает тех, кто не ценит чеченский язык и искажает его? 7. Какая связь между языком и этикетом (гIиллакх)? 8. Как наши предки хранили честь языка? Какая обязанность стоит перед нами? Развиваем наш язык: 1. Расскажите, что вы сделаете, чтобы не уронить честь языка. 2. Напишите сочинение на тему: «Почему нужно уважать родной язык?»